«Так на талихI бакъун ккалли маара»
ХIажи-Аьли Аьбдуллаев увссар 1941-кусса шинал Къичурлухиял шяраву Ккуллал райондалий. ЦIуссалаккуй Чапаевккаллал шяраву арулва классгу къуртал бувну, зий ивкIссар МахIачкъалалив, хьхьувайсса школалий дугу-дуклай.
Муния махъ, Москавуллал полиграфиялул техникумравугу ккалай, зий ивкIссар ЦIуссалаккуй къатри бувултрал бригадирну, ЦIуссалакрал радиолул лакку мазрайсса передачарттал редакторну ва дикторну.
ЛичIи-личIисса шиннардий ХIажи-Аьлил шеърирду бивщуссар «Дусшиву» альманахрай, «Литературалул Дагъусттан» журналданий ва районнал кказитирттай. «Къуратусса хIукъу» тIисса назмурдал жуж бувкссар 1979 шинал.
ХIажи-Аьли Аьбдуллаев
Агь, ттул лакрал зунттурдув
Агь, ттул лакрал зунттурдув,
Зу ттун хъинну ххирару:
Чув нава ухьурчангу,
Зу дакIниву бикIару.
На зу лащан бувара
Зунттал жагьилтураха.
Зуй ххярх тIутIивгу лащай
Вай зунттал душвараха.
Цуксса нава архнугу,
КIюрххил ххяххабургъищал
Гьан бара дакIнийхтуну
На зуйн кIирисса ссалам.
Лакрал бюхттул зунттурдув,
Агь, ттун зул ххирашиву,
Ттун хъиннура ххирари
Зул замзамирал щинну.
Агь, ттул лакрал зунттурдув,
Зу ккаккан увкIни нава,
Зул лахъшивруву ххал шай
Буттахъал яхI ва намус.
Чаний
Ца ябитан
Ити, чаний,
Ца махъ учин
БацIу, чаний,
ДакI ттул вичIан
КIункIу тIий дур,
Яругу вих
Ялугьлай бур.
Ина тIурча –
СсихI къадуклай,
Мудан чIарах
Бувккун лаглай.
БучIиссарив
Ччаву хьума
Укун ина
Ччуччин уллан?
Дурсса кьутIи
Зия дуллан
КъабучIиссар
Жунма, чаний.
ХIажи-Аьли
ХIайран уллай
Мазанардакьай,
Ттул чаний.
Ниттил ччаву
Аьрххилий авчукун, ниттил учай ттухь:
– Гъаралгу лачIайссар, арс, ласи варси.
– Гъарал лачIурчангу, – учара ганихь, –
Кьакьан уванссара бургъил ссавнийсса.
Аьрххилий авчукун, ниттил учай ттухь:
– Ккашилгу шайссара, арс, ласи гурга.
– Каши-кал хьурчагу, – учара ганихь,
– Уччин антIиссара ххира аьрщарал.
Вана уттигу ттун аьрххи багьунни,
Цал уттигу ххуллийн агьан чIун хьунни.
– Хъинну дикIу, – учав аьзиз ниттихьгу,
Барчаллагь учав на буттал къатлухьгу.
Варсигу ниттичIа шаппа кьабитав,
Ниттил шавхьсса ччатIгу бачIисса битав…
Гай гьарзад цимурца шарда кьадиртун,
Так ца ниттил ччаву ттущалла ласав.
Жу ацIуннал
АцIа дуснал ацIва чару
Жу архIал ацIва бюхъу
Ца гужрайн буцайссия.
Вана утти къуртал дурссар
АцIуннал ацIра зиву,
АцIазарда ххаришиву
ХIасул хьийча тти шиву.
Вайнна утти къатри дурну,
Чаннасса ва гьарттасса,
Бачи шиву оьрму бутлан,
Тяхъану ва илкинну.
Жугу зуцIун ххари хьунну,
Мугу жул ца кьуватри,
Бакъания, къаданссия
Жу ацIуннал вай къатри.
Шаэр
Ю. Хаппалаевлун
Ганал дусса кьудрат –
Пикри ва асар,
Щала аьрщи – ганал,
Щала ссав – ганал.
Ххаришиву ганал,
ЧIиви оьрчI куна –
Аьрщарай инт дакъа
Дакъасса хханссар!
Ганал пашманшиву
Пиш хIаласса дур,
Цувагу дакI дачIин
ХIадурнува ур.
Га ур жула шаэр, –
Га Аллагь акъар, –
Дард бусан, хъян изан
Жуярва кIулсса.
Азарийла ивчIара
Азарийла ивчIара,
Азарийла сагъ шара,
Вил някIсса яруннил хьхьичI
НякIну чIалан икIара.
Ина оьний – оьшара,
Ина хъинний – хъин шара,
Ина лагай ххуллурдай
Лултту ругьлан икIара.
Вин хавар къахьурчагу,
Вил чIарав мудан шара,
Вил исвагьисса чурххал
ХIисав ласлан икIара.
Ххирай, ина бакъани,
Ттун чанигума цIан шай,
ЦIаннаву ливчIсса виха
Ттуруллуву барз лащай.
Къачча ххазинардугу,
Къачча арцу-мусигу,
Ттун гьар ина дувайсса
КIира мусил жавабгу.
* * *
НякIсса ссавнийсса цIуртти
Хханссар мюрщисса жангри,
Вил ссурссулуха бувцун,
НякI микIирайн зивзусса.
КIа ссавнийсса цIубарзгу
Хханссар ккуркки ашрапи,
Душ, вил хьувату багьну,
Щинаву пар-пар тIисса.
Дяхтта ттущал бунува
Ина аьрщарайх занай,
Лажин, бикIарав, буси,
Хьхьувай ссавруннайх буклай.
* * *
Бити, душ, вийну ттун
Мурад къабулун,
Оьрмул-оьрмулухун
Ина тIий личIан.
Так на талихI бакъун
Ккалли маара,
Вихсса ччаврил хIасрат
Ттул талихIрича.
Буккухь
Мудан урувгтари
Ссавнийсса бургъих,
КIанил гъилишиву
Ттунна ласара,
Ккавккукун багъраву
Булбул балай тIий,
КIанил макьангу на
Ттунна дацара.
Лухччинийх кIюрххила
Хьхьем диртсса чIумал,
На, тIутIайн ссупI куну,
Щингу хIачIара,
Хьхьурай ттунна ккарксса
МакIурдивагу
Чанна лавхъсса цIуку
КIунттил бугьара.
Гайннулла ранг дусса
Цайми суратру
ЧIалну, ягу ччяни
На вин дулунна.